Wolmed – ośrodek leczenia uzależnień. Nasze główne usługi to leczenie alkoholizmu, narkomanii, depresji, nerwic i psychoterapia.

Demencja, zwana także otępieniem, to przewlekła postępująca choroba mózgu.  Jest poważnym schorzeniem, stanowiącym zagrożenie dla życia człowieka. Objawia się spadkiem wielu funkcji poznawczych, takich jak: pamięć, myślenie, osąd, orientacja oraz zdolność uczenia się.

OBJAWY DEMENCJI

Objawy mogą różnić się w zależności od przyczyny powstania choroby, ale jedno je łączy –    zauważalne przez osoby bliskie, które z chorym spędzają najwięcej czasu. A na co właśnie bliscy powinni zwracać szczególną uwagę? Przejawy utraty pamięci, trudności w komunikowaniu się lub znajdowaniu słów, trudności w rozumowaniu, rozwiązywaniu problemów, w posługiwaniu się złożonymi zdaniami, z planowaniem i organizowaniem, z koordynacją i funkcjami motorycznymi, ogólnego poczucia dezorientacji. 

U osoby cierpiącej na demencję występują też zmiany emocjonalne:

  • lęk
  • drażliwość
  • niepokój
  • zmiany osobowości
  • depresja
  • wahania emocjonalne
  • zmniejszenie natężenia emocji i wyrażania uczuć
  • obojętność
  • zmiana sposobu myślenia

Ogólnie otępienie przejawia się w utracie zdolności intelektualnych, w tym pamięci. Choroba znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie, z czasem pogłębia się i trwa do końca życia. Jeśli Ty lub Twój bliski ma problemy z pamięcią lub inne objawy demencji – skontaktuj się z lekarzem. Niektóre uleczalne schorzenia mogą powodować objawy otępienia, dlatego ważne jest ustalenie przyczyny występowania zaburzeń.

PRZYCZYNY OTĘPIENIA

Demencję powoduje degeneracja w korze mózgowej – tej części mózgu, która jest odpowiedzialna za myśli, wspomnienia, działania i osobowość. Gdy dochodzi do śmierci komórek mózgowych w tym rejonie, pojawiają się zaburzenia poznawcze, charakteryzujące demencję. 

Otępienia, które występują na skutek urazu głowy, guza mózgu, infekcji (jak np. zapalenie opon mózgowych), zaburzeń hormonalnych (związanych z tarczycą), zaburzeń metabolicznych (np. chorób watroby, trzustki, nerek, które zakłócają równowagi chemikaliów we krwi), niedotlenienia, niedoborów żywieniowych (tj. witamin), nadużywania narkotyków czy alkoholizmu – można leczyć. Jednak trzeba wiedzieć, że większość zaburzeń związanych z demencją jest postępująca i zwyrodnieniowa. Zmiany te z czasem się pogłębiaja i są nieodwracalne. 

Jest kilka typów demencji. Należą do nich:

  • Choroba Alzheimera – występuje u osób po 65. roku życia, dochodzi w niej do postępującej utraty komórek nerwowych, jest najczęstszą przyczyną otępienia;
  • otępienie naczyniowe – to drugi z najczęściej występujących rodzajów demencji, występuje w wyniku uszkodzenia naczyń dostarczających krew do mózgu; problemy z naczyniami kwionośnymi mogą być spowodowane udarem;
  • otępienie z ciałami Lewy’ego – ciała Lewy’ego to nieprawidłowe skupiska białek występujące u osób ze zdiagnozowaną chorobą nuerodegeneracyjną występującą pod taką nazwą, a także u osób chorobą Alzheimera i chorobą Parkinsona;
  • otępienie czołowo-skroniowe – grupa chorób charakteryzujących się rozpadem (degeneracją) komórek nerwowych w płatach czołowych i skroniowych mózgu, obszarach ogólnie związanych z osobowością, zachowaniem i językiem; 
  • demencja mieszana – połączenie choroby Alzheimera, demencji naczyniowej i otępienia z ciałem Lewy’ego; 
  • choroba Huntingtona – zw. Pląsawicą Huntingtona, jest chorobą genetyczną ośrodkowego układu nerwowego, objawia się zaburzeniami ruchowymi, zaburzeniami psychicznymi oraz otępieniem. Objawy i symptomy, w tym poważny spadek umiejętności myślenia (poznawczego), pojawiają się zwykle w wieku około 30-40 lat;
  • poważny uraz mózgu – stan spowodowany powtarzającymi się urazami głowy, takimi jak u bokserów, piłkarzy lub żołnierzy. W zależności od części mózgu, która jest uszkodzona, stan ten może powodować objawy otępienia, takie jak depresja, wybuchowość, utrata pamięci, nieskoordynowany ruch i zaburzenia mowy, a także powolny ruch, drżenie i sztywność (parkinsonizm). Objawy mogą pojawić się dopiero po latach od urazu;
  • choroba Creutzfeldta-Jakoba – rzadkie zaburzenie mózgu zwykle występujące u ludzi bez znanych czynników ryzyka. Stan ten może być spowodowany nieprawidłową postacią białka. Choroba Creutzfeldta-Jakoba może być dziedziczona lub wywoływana przez kontakt z chorym mózgiem lub tkanką układu nerwowego. Jej oznaki pojawiają się zwykle około 60. roku życia; 
  • choroba Parkinsona – jest to samoistna i postępująca zwyrodnieniowa choroba ośrodkowego układu nerwowego. U wielu osób z chorobą Parkinsona pojawiają się objawy otępienia;

Nie każdy objaw otępienia jest skutkiem jednej z wymienionych chorob – niektóre objawy demencji można leczyć farmakologicznie. Wśród nich są:

  • zakażenia i zaburzenia immunologiczne – objawy podobne do otępienia mogą wynikać z gorączki lub innych skutków ubocznych próby zwalczenia infekcji przez organizm; 
  • problemy metaboliczne i zaburzenia endokrynologiczne – u osóby z problemami z tarczycą, niskim poziomem cukru we krwi (hipoglikemia), zbyt małym lub zbyt dużym stężeniem sodu lub wapnia, bądź zaburzoną zdolnością do wchłaniania witaminy B-12, mogą wystąpić objawy podobne do demencji lub inne zmiany osobowości; 
  • niedobory żywieniowe – w przypadku odwodnienia organizmu, braku wystarczającej ilości witaminy B-1 (powszechne u osób z przewlekłym alkoholizmem), a właśnie brak dostatecznej ilości witamin B-6 i B-12 w diecie może powodować objawy podobne do demencji;
  • reakcje na leki;
  • krwiaki podtwardówkowe – krwawienie między powierzchnią mózgu a pokryciem nad mózgiem które jest częste u osób starszych po upadku, może powodować objawy podobne do demencji;  zatrucie – narażenie organizmu na działanie metali ciężkich, czy pestycydów oraz nadużywanie alkoholu lub nawet sporadyczne używanie narkotyków, mogą prowadzić do objawów demencji; 
  • niedotlenienie – może wystąpić m.in. z powodu ciężkiej astmy, zawału serca, zatrucia tlenkiem węgla; 

CZYNNIKI RYZYKA

Pierwszym z czynników ryzyka jest wiek. Chociaż na otępienie narażone są osoby po 65. roku życia, to demencja może wystąpić także u młodszych osób. Większe ryzyko rozwoju choroby występuje także w przypadku istnienia pewnych mutacji genetycznych oraz przy łagodnym upośledzeniu funkcji poznawczych. Ponadto istnieją czynniki ryzyka, ktore mogą podlegać naszej kontroli. Należą do nich:

  • alkoholizm – w przypadku picia dużej ilości alkoholu może wystąpić większe ryzyko demencji
  • czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego – nadciśnienie, wysoki poziom cholesterolu, miażdżyca i otyłość
  • depresja – w późniejszym okresie życia może wpłynąć na rozwój demencji
  • cukrzyca – gdy jest słabo leczona, zwiększa ryzyko wystapienia otępienia
  • palenie – może zwiększać ryzyko rozwoju demencji i chorób naczyniowych
  • bezdech sennny – osoby, u których występują przerwy w oddychaniu w czasie snu, mogą cierpieć na utratę pamięci

Demencja może ograniczyć zdolność do prawidłowego funkcjonowania człowieka i prowadzić do:

  • nieodpowiedniego odżywiania się – choroba powoduje zmniejszanie przyjmowania pokarmów i zawartych w nich składnikow odżywczych;
  • zapalenia płuc – trudności z połykaniem zwiększają ryzyko zadławienia, co może zablokować oddychanie i spowodować zapalenie płuc;
  • zaniedbywanie siebie – trudności w wykonywaniu czynności higienicznych czy dokładnym przyjmowaniu leków;
  • śmierć – demencja w poźnym stadium, często z powodu infekcji, powoduje śpiączkę i śmierć;

 DIAGNOZA OTĘPIENIA

Otępienie można stwierdzić po wykonaniu szeregu badań, dzięki którym lekarz jest w stanie wykluczyć inne choroby dające podobne objawy co demencja. Należą do nich:

  • tomografia komputerowa – wykluczająca guzy bądź tętniaki mózgu
  • badania tarczycy
  • morfologia – wykluczająca anemię
  • badanie w kierunku niewydolności wątroby
  • rezonans magnetyczny
  • pozytonowa tomografia emisyjna – pozwala dokładnie rozpoznać chorobę

LECZENIE OTĘPIENIA

Demencji całkowicie nie można wyleczyć, ale istnieją leki, które mogą poprawić jakość życia chorych. W farmakoterapii stosuje się memantynę, inhibitory acetylocholinesterazy, których zasadniczym działaniem jest zwiększenie ilości przekaźnika sygnałów mózgowych – acetylocholiny (jej niedobór leży u podstaw choroby Alzheimera). Leki najskuteczniej działają we wszesnym stadium choroby. O wyborze odpowiedniego leku decyduje lekarz. W Polsce ma on do dyspozycji przede wszystkim: rywastygminę, donepezil oraz galantaminę. Stosowane są też substancje wspomagające: witamina E, selegilina oraz ekstrakty z Ginko biloba.

PROFILAKTYKA DEMENCJI

Demencji nie można zapobiec w jeden jasno określony sposób, istnieją natomiast czynności, zachowania, wpływające pozytywnie na starzejące się ciało i umysł. Dzięki nim wystąpienie demencji może się opóźnić, a jej skutki mogą być mniej dokuczliwe. Należą do nich:

  • utrzymywanie umysłu w stanie aktywności – czytanie książek, rozwiązywanie krzyżowek, treningi pamięci
  • aktywność fizyczna i społeczna
  • rzucenie palenia
  • przyjmowanie wit. D
  • obniżenie ciśnienia krwi
  • zdrowa dieta – bogata w warzywa i owoce, kwasy tluszczowe omega-3 (zawarte w rybach i orzechach), pełnoziarniste produkty

Zdj. www.pixabay.com

* Powyższa porada jest sugestią i nie zastępuje wizyty u specjalisty. W przypadku problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.